Jak To Jest z Tym Balansem Bieli ?

Często da się słyszeć, że fotografowanie aparatami cyfrowymi bardzo ułatwia wykonywanie zdjęć. Po części jest to prawda – masz możliwość natychmiastowego obejrzenia rezultatów swojej pracy, a obróbka komputerowa jest właściwie ograniczona jedynie Twoją wyobraźnią. Jest jednak jedna rzecz, którą wprowadzenie aparatów cyfrowych znacznie skomplikowało, mamy tu na myśli funkcję odpowiedzialną za kolorystykę zdjęcia, a mianowicie balans bieli.

balans bieli a apracie fotograficznymW erze aparatów analogowych mieliśmy do wyboru filmy przeznaczone do użytku w świetle dziennym i drugi rodzaj – przeznaczone do fotografowania w obecności sztucznego oświetlenia. Zdecydowana większość osób robiących zdjęcia używała filmów pierwszego rodzaju – łatwiej dostępnych i tańszych, przyjmując za normę nienaturalne zabarwienie zdjęć wykonywanych we wnętrzach ze sztucznym światłem. Co prawda, by „znormalizować” zabarwienie zdjęcia stosowano różnorakie filtry optyczne, ale było to niewygodne i męczące. W przypadku aparatu cyfrowego masz możliwość wybrania temperatury barwowej światła, w którym wykonujesz zdjęcia. Jest to bardzo wygodne rozwiązanie, niemniej to kolejny aspekt fotografii, na którym musisz się poznać, by zostać świadomym fotografem.

Mimo, iż zapewne zdajesz sobie sprawę, że i tutaj istnieje opcja zdania się na tryb automatyczny w aparacie, musisz mieć świadomość, że takie rozwiązanie w nieco trudniejszych warunkach często zawodzi. Warto poznać, choć podstawowe zagadnienia dotyczące temperatury barwowej, by w niecodziennych warunkach oświetleniowych, zastąpić automatykę aparatu, swoją wiedzą.

Zimno, zimno…Cieplej…Ciepło…Gorąco!
Balans bieli jest programowym mechanizmem, który odpowiada za interpretację danych z matrycy w taki sposób, by to, co białe w rzeczywistości, było białe i na zdjęciu. Ludzki wzrok ma świetne możliwości adaptacyjne do zmiennych warunków oświetleniowych w otoczeniu – mimo częstych zmian oświetlenia, bardzo szybko potrafimy się zaadoptować do nowych warunków i prawidłowo rozróżniać kolory. Aparaty cyfrowe, mimo zaimplementowanej w nich najnowocześniejszej technologii jeszcze tego nie potrafią. Dlatego właśnie, powinieneś sam wybrać takie ustawienie temperatury barwowej, jakie w danej chwili jest najlepsze, najbardziej naturalne.

Temperatura światła mierzona jest w Kelvinach. Im wyższa wartość liczbowa, tym światło jest zimniejsze – ma zabarwienie niebieskie lub zbliżone do niebieskiego. Za barwy ciepłe są uważane natomiast czerwienie, pomarańcze i żółcie. Jako, że nie istnieje wzorcowa temperatura barwowa dla każdego rodzaju oświetlenia (jest to logiczne, temperatura ta przecież, będzie stale zmienna, tak jak zmienne są warunki oświetleniowe i czynniki wpływające na oświetlenie), konieczne stało się wprowadzenie tzw. wartości umownych. Za te wartości możesz przyjąć:

  • 8 000 K: cień
  • 6 000 K: pochmurny dzień
  • 5400 K: flesz
  • 5200 K: światło słoneczne
  • 3700 K: białe światło jarzeniowe
  • 3500 K: światło żarowe

Wybieraj, przebieraj!
Możliwość wyboru ustawień balansu bieli zależy przede wszystkim od przeznaczenia Twojego aparatu. Im bardziej zaawansowany model, przeznaczony dla wymagających użytkowników, tym możliwych ustawień punktu bieli więcej.
Większość cyfrówek ma możliwość wyboru wśród dwóch podstawowych opcji:

  • balans bieli automatyczny,
  • ustawienia pod konkretną barwę światła w oparciu o wspomniane wyżej wartości umowne (np. światło żarowe)

Jak zmienia się zdjęcie w raz ze zmianą balansu bieli.Aparaty przeznaczone dla użytkowników zaawansowanych mają dodatkowo trzecią możliwość: manualne ustawienie balansu bieli, gdzie fotograf ma możliwość ręcznego wyboru temperatury barwowej. Opcja ta wymaga sporego wyczucia i doświadczenia, dlatego też nie jest umieszczana w aparatach przeznaczonych dla początkujących. Zapewne zgodzisz się, że jednym z największych udogodnień aparatów cyfrowych jest to, iż dają możliwość natychmiastowego wglądu w wykonane zdjęcie. Ogromnym ułatwieniem jest również, ostatnio coraz powszechniej stosowany (również w aparatach profesjonalnych) podgląd w trybie „live view”. Tryb ten umożliwia fotografowi ocenę działania poszczególnych ustawień aparatu na rejestrowany obraz. Funkcja ta daje również pogląd, na to, jak na zarejestrowany obraz wpływają konkretne ustawienia balansu bieli.

Opcją, która ma również niebagatelne znaczenie w temacie temperatury barwowej zdjęcia jest możliwość zapisu zdjęcia w formacie RAW, czyli tzw. negatywie cyfrowym. Zapis taki oferują przede wszystkim lustrzanki cyfrowe oraz niektóre zaawansowane kompakty. Plik RAW zapisuje wszystkie informacje zebrane przez matrycę aparatu – umożliwiając tym samym zmianę wielu parametrów, już po wykonaniu zdjęcia, bez zauważalnej straty jakości. Do parametrów, które możesz w tym przypadku dowolnie edytować, zalicza się między innymi właśnie balans bieli.

Praktyka czyni mistrza
W warunkach, w jakich powstaje większość zdjęć, automatyka aparatu spisuje się bez zarzutu. Zdarzyć się może jednak taka sytuacja, w której nie obejdzie się bez ręcznego ustawiania balansu bieli lub, w najlepszym razie, z konieczności skorzystania z ustawień predefiniowanych. Niekiedy jesteś zmuszony fotografować w sytuacji, w której jest kilka lub kilkanaście, różnych źródeł światła. W takim przypadku nie pomogą Ci w żaden sposób tryby predefiniowane, a tym bardziej tryb automatyczny. Musisz zdać się tu na własne wyczucie, najlepiej, gdy zajdzie taka potrzeba, starać się ustawić balans bieli wzorując się na temperaturze barwowej dominującego źródła światła. Niezastąpiona jest również pojemna i szybka karta pamięci – posiadając ją, możesz sobie pozwolić nawet na kilkanaście ujęć, z różnymi ustawieniami.

Jak zapewne już się przekonałeś, najlepsze rezultaty możesz osiągnąć, biorąc sprawy we własne ręce, samemu wybierając takie ustawienia aparatu, jakie według Ciebie są najlepsze w danych warunkach. Już wiesz, że jest wiele sytuacji zdjęciowych, w których automatyczne ustawienie balansu bieli się nie sprawdzi. Często też, bardzo trudne, lub wręcz niemożliwe, jest wybranie odpowiedniej temperatury barwowej z szablonów zapisanych w ustawieniach aparatu. W takim przypadku masz możliwość skorzystania z tzw. wzorca – białej lub szarej kartki papieru. Oprogramowanie aparatu, którego obiektyw został skierowany na taki wzorzec, jest w stanie tak dobrać balans bieli, by kartka znajdująca się na zdjęciu nie miała dominanty barwnej.

  • Feliks

    Z tego, co pamiętam, to do dziennego/sztucznego były tylko slajdy, a negatyw nadawał się do wszystkiego.