Histogram Zdjęcia – jak prawidłowo naświetlić fotografię ?

Właściwa ekspozycja jest jednym z najważniejszych aspektów fotografii cyfrowej – błędnie ustawione parametry naświetlania, często powodują tak znaczną utratę detali, że nie możliwe jest naprawienie zdjęcia w programie komputerowym. Szczególną uwagę musisz zwrócić na jasne części fotografii, gdyż prześwietlenie tych partii obrazu skutkuje najczęściej całkowitą utratą jakichkolwiek szczegółów.

Odpowiednia ocena warunków, w jakich wykonywane jest zdjęcie i systemy pomiarowe aparatów cyfrowych pomogą Ci właściwie naświetlić zdjęcie. Również wyświetlacz LCD, w który wyposażone są obecnie aparaty cyfrowe, pełni nieocenioną rolę we wstępnej ocenie ekspozycji. Tutaj jednak należy zwrócić uwagę na słabą stronę takiego wyświetlacza – wszak, to co na nim widzimy jest w dużym stopniu zależne od wielu czynników zewnętrznych (kąt patrzenia czy rodzaj oświetlenia). Dlatego, dla Ciebie, najważniejszym czynnikiem oceny zdjęcia pod kątem naświetlenia powinien być histogram, niezależny od warunków otoczenia.

Histogram Zdjęcia – Jak to wygląda w teorii ?

Histogram jest graficznym przedstawieniem zawartości świateł i cieni w zarejestrowanym obrazie. Na osi poziomej wykresu, patrząc od lewej strony, widzimy na początku tony ciemne, następnie średnie, aż wreszcie, najbardziej po prawej – jasne. Oś pionowa natomiast, informuje nas o ilości pikseli o konkretnej jasności, tutaj zależność jest prosta – im wyższy słupek – tym więcej pikseli o danej jasności, im mniej – tym słupek niższy.

Co oznacza oś X i Y na histogramie w aparacie fotograficznym ?

Oznaczenia osi x i y na histogramie zdjęcia

 

Z histogramem zetknąć się możesz w swoim aparacie fotograficznym lub w oprogramowaniu, którym się posługujesz do obróbki zdjęć. Najprostszym przedstawieniem rozkładu tonalnego na zdjęciu jest histogram ogólnej luminancji obrazu. Narzędziem bardziej zaawansowanym, które umożliwia bardzo wnikliwą analizę jest histogram przedstawiający rozkład świateł w kanałach składowych: czerwonym, zielonym oraz niebieskim. Histogram taki nosi nazwę histogramu RGB, od angielskich nazw kolorów w nim występujących. Tutaj, należy zaznaczyć, że rozkład tonalny dla każdego z kolorów może być całkowicie odmienny, a wpływać może na to na przykład ustawienie nasycenia czy kontrastu. Są też modele aparatów, które, dają nam na zdjęciach, przykładowo, zbyt nasycony kolor czerwony – barwa jest tak intensywna, że nie jesteśmy w stanie rozróżnić szczegółów na zdjęciu, widzimy tylko obszar o jednorodnym kolorze.

 

Właśnie do oceny takich sytuacji przydaje nam się histogram RGB. Jest on wyświetlony najczęściej w postaci czterech wykresów (dla kanałów RGB oraz ogólnej) lub jako tylko jeden wykres na którym nałożone są wszystkie krzywe.
Różne modele aparatów, oferują różne sposoby wyświetlania histogramu zdjęcia. W prostych, amatorskich korpusach możesz spotkać się z wyświetlaniem podglądu rozkładu tonalnego tylko w trybie odtwarzania zdjęć. Słabą stroną takiego rozwiązania jest to, iż widzisz czy zdjęcie jest prawidłowo naświetlone, dopiero po jego wykonaniu. Znacznie lepszym rozwiązaniem jest podgląd krzywych RGB podczas robienia zdjęcia. Pozwala to na takie ustawienie czasu otwarcia migawki i przysłony, które pozwolą nam uzyskać prawidłowo naświetlone zdjęcie. Takie rozwiązanie możesz spotkać w zaawansowanych aparatach. Mimo, że taki histogram często zajmuje sporo miejsca na ekranie, utrudniając tym samym kadrowanie, korzyści jakie daje są nie do przecenienia.

histogram przedstawiający zdjęcie niedoświetlone

Histogram zdjęcia ciemnego, niedoświetlonego, na którym nie wiele widać. Najczęściej taki wynik dają zdjęcia robione w kiepskich warunkachj oświetleniowych. np. w nocy.

Histogram zdjęcia o ciemnego

Histogram zdjęcia niedoświetlonego

Histogram zdjęcia naświetlonego

Zbytnie naświetlenie zdjęcia. Jak widać na zdjęciu nie ma w ogóle ciemnych tonów (wykres rozpoczyna się dopiero od tonów półcieni)

Jak posługiwać się histogramem w aparacie?

Posiadając wiedzę, jak czytać histogram, bardzo szybko możesz ocenić, czy zdjęcie, które wykonałeś jest prawidłowo naświetlone. Jak już wiesz wysokość pionowych słupków, wizualizuje nam rozkład pikseli o danej jasności na zdjęciu. Im wyższe słupki po lewej stronie, a niższe po prawej, tym zdjęcie jest słabiej naświetlone, im wyższe po prawej, a niższe po lewej, tym więcej światła udało się nam „złapać”. Idealny histogram powinien powoli wznosić się ku górze, zaczynając od lewej strony, osiągnąć swój punkt szczytowy pośrodku, by następnie opadać ku dołowi aż do prawej krawędzi wykresu. Histogram o takim kształcie gwarantuje zachowanie szczegółów zarówno w cieniach jak i w światłach. Daje to ogromne możliwości edycyjne, które na pewno przydadzą Ci się w momencie obróbki obrazu.

Niedoświetlone zdjęcia mają histogram, który rozpoczyna się bardzo wysoko na pionowej osi po lewej stronie a kończy się nisko po prawej stronie wykresu. Taki kształt wykresu świadczy o wyraźnej dominacji cieni i czerni na zdjęciu.
Histogram zdjęcia prześwietlonego jest lustrzanym odbiciem opisanego powyżej. Krzywa w takim wypadku rozpoczyna się daleko od lewej strony wykresu i powoli wznosi się ku prawej stronie, aż do osiągnięcia krawędzi. Zdjęcie, z tak wyglądającym histogramem jest prześwietlone – posiada jasne obszary, pozbawione szczegółów.

Gdyby problemem było tylko prześwietlenie lub niedoświetlenie zdjęcia, sytuacji mógłbyś łatwo zapobiegać, odpowiednio regulując ustawienia aparatu, kierując się przy tym wyglądem histogramu. Często jednak problemem jest brak kontrastu fotografowanej sceny. Krzywe na wykresie skupione są wtedy w środkowej części histogramu. W takiej sytuacji, właściwie jedynym ratunkiem dla zdjęcia jest odpowiednia obróbka w programie graficznym.

Musisz pamiętać, że powyżej przedstawione sytuacje są tutaj odpowiednio uproszczone, tak by łatwo było wyjaśnić zawiłości rozkładu tonalnego w obrazie. Zwykle, w trakcie wykonywania zdjęć spotykamy się z nieskończenie wieloma wariantami histogramów i sami musimy wyczuć, jaki histogram w danej sytuacji odpowiada właściwie naświetlonemu zdjęciu.

Nie istnieje perfekcyjny histogram, tak jak nie istnieje idealne zdjęcie. „Idealny” w naszym rozumieniu, oznacza, że zdjęcie z takim rozkładem tonalnym wyśmienicie nadaje się do późniejszej obróbki na komputerze. Musisz być jednak przygotowany na to, że nie zawsze uda Ci się zmieścić całą rozpiętość tonalną sceny w zakresie możliwości matrycy Twojego aparatu. Pamiętaj też, że niekiedy warto zdjęcie prześwietlić lub niedoświetlić, w zależności od swojego zamysłu. Histogram daje możliwość wybrania takich parametrów ekspozycji, które pozwolą osiągnąć Ci wymarzone rezultaty, niezależnie od tego czy Twoim zamierzeniem jest portret w stylu high key czy też iskrzący detalami pejzaż.